Het Hof ten Walle te Gent in de middeleeuwen (14e – 16e eeuw)

Het Hof ten Walle was de residentie van de burggraaf van Gent. Het bekendst is het echter als de geboorteplaats van Karel V (24 februari 1500) en sindsdien de Prinsenhof genoemd.

Het Hof ten Walle of Prinsenhof

Het hof is anno 2017 nagenoeg geheel verdwenen. Op Wikipedia, de moderne encyclopedie voor de internetgebruikers, lezen we hierover dat zich bij het Prinsenhof ook een (thans ontoegankelijke) Leeuwenhof bevond. Dit verwijst naar een dierentuin die hier al in de 14e eeuw bestond. In 1360 doodde een ontsnapte leeuw zelfs drie mensen. Een aantal leeuwen, door de bey van Tunis aan keizer Karel V  geschonken, kwam ook in het Leeuwenhof terecht. De dierentuin bleef bestaan tot in de 17e eeuw. In 1650 werden de gebouwen verkocht aan de Orde van de Ongeschoeide Karmelieten die de dierentuin omvormden tot kloostertuin (zie ook mijn posting van 16 mei 2016 over de hertog van Bourgondië – Filips de Goede – wiens leeuw in Gent werd gehouden).

Maar er is nog meer bekend over het Hof ten Walle. Met name de Gentse onderzoeker Daniël Lievois geeft ons meer informatie over het Hof ten Walle en zijn bewoners, weliswaar in de 16e eeuw, maar op basis van zijn historisch onderzoek komen we tot belangrijke conclusies. Lievois heeft onderzoek gedaan naar het Hof ten Walle en zijn bewoners ten tijde van het leven van Karel V (1500 – 1558) aan de hand van rekeningen van de ontvanger(-generaal) van Oost-Vlaanderen voor bouwwerken en onderhoudswerken aan het Hof ten Walle en het Leeuwenhof, in sommige gevallen van Gentse stadsrekeningen. Deze archiefdocumenten zijn aangevuld met en getoetst aan andere bronnen en archiefdocumenten (vermeld in zijn publicatie). Het mag oninteressant lijken oude rekeningen uit de middeleeuwen na te pluizen, maar Daniël Lievois’ werk toont aan dat achter deze rekeningen veel interessante informatie schuilt.

Daniël Lievois vermeldt op verschillende plaatsen het bestaan van leeuwenhokken en een berenhok of -kooi. Op p.156 heeft hij het over meerdere leeuwen en één beer. Ook op p.174 heeft hij het over meerdere leeuwen en slechts één beer (dit betreft het jaar 1539). Elders noemt hij negen leeuwen en drie linxen (p. 187) en twee papegaaien (p.191). Er is dus in zekere zin sprake van een dierentuin in het Hof ten Walle.

Interessant is zijn vermelding dat in 1514 de voornaamste werkzaamheden betrekking hadden op het Leeuwenhof. “Er werd een nieuwe grote drieledige dennenhouten toegangspoort met een kijkluikje aangebracht. De meester-timmerlieden Joos van Ooteghem en Joos Valkeman werkten herhaaldelijk aan de leeuwenhokken en herstelden de koffers waarin de jonge leeuwen naar keizer Maximiliaan in Innsbruck werden gezonden. Ook madame Marie, de toekomstige Maria van Hongarije, kreeg een zending met leeuwen en een leeuwin toegestuurd, wellicht naar aanleiding van haar vertrek op 2 mei naar Wien ter voorbereiding van haar huwelijk.” (p. 150).

Op p.159 vermeldt hij het uitlaten van de welpen (sic!) uit hun hokken. In 1530 ontsnapte de beer uit zijn kooi (p. 163). In 1547 bestond de inventaris van de dierentuin blijkbaar uit heel wat dieren: “De negen Ieeuwen en de beer hadden het gezelschap van drie lynxen (…)”; ook is er sprake van tenminste twee welpen (p. 187). Met dit laatste is aangetoond dat er zowel leeuwen als leeuwinnen aanwezig waren, maar dit was al eerder gebleken (zie hierboven, p. 150).
(Bron: Daniël Lievois, ‘Het Hof ten Walle te Gent ten tijde van Karel V’, pp. 135 – 191.)


NB Deze Deze posting over ‘Het Hof ten Walle te Gent’ werd eerder gepubliceerd in een algemeen overzicht van de onderzoeksresultaten in het derde jaar van deze blog. Met dank aan Michiel van Wijngaarden die mij op het Prinsenhof en het artikel van Daniël Lievois opmerkzaam maakte.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in 14e eeuw, 1500, 1558, 15e eeuw, 2017, beren, Daniël Lievois, de Bey van Tunis, eerste in gevangenschap in Nederland geboren leeuwen, exotische dieren, Filips de Goede, Gent, Hof ten Walle, Innsbruck, Joos van Ooteghem, Jos Valkeman, Kampen, Karel V, keizer Maximiliaan, Lage Landen, Leeuwen, Leeuwenhof, leeuwenverzorger, lynxen, Maria van Hongarije, Michiel van Wijngaarden, Middeleeuwen, Nederlanden, Noordelijke Nederlanden, Ongeschoeide Karmelieten, Oost-Vlaanderen, Oudste publieke dierentuin van Nederland, papagaaien, Prinsenhof, Vlaanderen, Wenen, Wien, Wikipedia, Zuidelijke Nederlanden. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s